خانه |  درباره ما |  ارتباط با ما |  آرشیو فصلنامه  
 
چهره ها و تحلیل ها
نظریه‌پرداز کافی در حوزه علوم انسانی نداریم
نظریه‌پرداز کافی در حوزه علوم انسانی نداریم
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی گفت: نظریه‌پرداز کافی در علوم انسانی نداریم و افرادی هم که نظریه‌پردازی انجام می‌دهند در مورد جامعه ایران نمی‌توانند تئوریهای خوبی ارائه دهند.
اسلامی ترین شاخه علوم انسانی، علم حقوق است
اسلامی ترین شاخه علوم انسانی، علم حقوق است
حجةالاسلام محسن ملک افضلی مدیر گروه حقوق پژوهشگاه بین المللی المصطفی(ص) و عضو هیات علمی دانشگاه قم معتقد است دانش حقوق یکی از دانش های بنیادین اجتماعی است که رشد و رفع نواقص آن باعث بالندگی اجتماع خواهد شد
باید پژوهش‌های علوم انسانی را از کلی‌‌گویی خارج کنیم
باید پژوهش‌های علوم انسانی را از کلی‌‌گویی خارج کنیم
حجت‌الاسلام دکتر سید محمد ثقفی گفت: علوم انسانی در توسعه نقش بسزایی دارد و پیشرفت اروپاییان در سه قرن اخیر نیز به این واسطه بوده است.
اقدامات تحولی
اتمام بازنگری حقوق عمومی، خصوصی و بین الملل در مقطع کار‌شناسی
اتمام بازنگری حقوق عمومی، خصوصی و بین الملل در مقطع کار‌شناسی
دبیر کارگروه تخصصی حقوق شورای تحول علوم انسانی از اتمام بازنگری رشته‌های حقوق عمومی، حقوق خصوصی و حقوق بین الملل در مقطع کار‌شناسی خبر داد.
نهایی شدن برنامه کارشناسی ارشد پیوسته فلسفه طی ماه‌های آینده
نهایی شدن برنامه کارشناسی ارشد پیوسته فلسفه طی ماه‌های آینده
دبیر شورای تحول و ارتقای علوم انسانی از در دست تدوین بودن برنامه ابتکاری برای کارشناسی ارشد پیوسته در رشته فلسفه خبر داد و گفت: این برنامه طی دو، سه ماه آینده نهایی خواهد شد.
آموزه‌های غیراسلامی را از علوم انسانی کنار بگذاریم
آموزه‌های غیراسلامی را از علوم انسانی کنار بگذاریم
حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه با بیان اینکه یک شبه تحول در علوم انسانی پدید نمی‌آید و مسیر تولید علم زمان‌بر است تاکید کرد: «نباید کند و یا با تعجیل به تولید علم پرداخت. ما باید علوم انسانی غربی را کامل بشناسیم و بعد تحول ایجاد کنیم. تا شناخت کاملی از علوم انسانی نداشته باشیم نمی‌توانیم تحول ایجاد کنیم.
پرونده های ویژه
در علوم انسانی عقبیم
در علوم انسانی عقبیم
در زمینه‌ی علوم انسانی عقبیم. دوستان که درباره‌ی علوم انسانی صحبت کردند، بدرستی بر روی اهمّیّت علوم انسانی، حتّی در صنعت، تکیه کردند؛ درست است. این آماری که این برادر عزیزمان دادند برای من جالب بود که گفتند در پیشرفت صنعتی، حدود چهل درصد مثلاً یا پنجاه درصد- مربوط به مسائل مهندسی و مربوط به مسائل فنّی است، حدود پنجاه شصت درصد مربوط به مسائل علوم انسانی مثل مدیریّت، همکاری، سخت‌کوشی است؛ راست می‌گویند، این خیلی مهم است.
سكولاريزه كردن علم يك مغالطه ي بسيار بزرگ است
سكولاريزه كردن علم يك مغالطه ي بسيار بزرگ است
تعارض علم و دین مساله غربی هاست نه ما! نگاه اسلام به انسان، به علم، به زندگی بشر، به عالم طبیعت و به عالم وجود، نگاهی است که معرفت نوینی را در اختیار انسان می‌گذارد. این نگاه، زیربنا و قاعده ومبنای تحقیقات علمی در غرب نبوده. تحقیقات علمی در غرب، در ستیز با آنچه آن را دین می‌پنداشتند، آغاز شده. البته آنها حق داشتند؛ دینی که رنسانس علیه آن قیام کرد وخط فکری و علمی دنیا را در جهت مقابل و مخالف آن ترسیم کرد، دین نبود؛ توهمات وخرافاتی بود با عنوان دین. دینِ‎کلیساییِ قرون وسطایی، دین و معرفت دینی نبود. بدیهی بود که عقده‌ها و گره‌ها در ذهن دانشمندان و نخبگان و زبدگان فکری باقی بماند و برایش راه علاج‎های ضددینی و غیردینی پیداکنند. لذا هنوز چگونگی کنارآمدن علم و دین برای آنها مسأله است؛ لیکن مسأله‌ی ما این نیست.
«علوم انساني» و مشكلات آن از دیدگاه مقام معظم رهبري
«علوم انساني» و مشكلات آن از دیدگاه مقام معظم رهبري
• یكي از دغدغه‌هاي مقام معظم رهبري كه در سخنراني‌هاي مختلف به ويژه در چند سال اخير بر روي آن تأكيد ورزيده‌اند، مسئله‌ی "علوم انساني" و مشكلات آن مي‌‌باشد. ايشان بارها گلايه‌ی خود را در مورد وضعيت موجود اين علوم ابراز داشته و تحول اساسي در محتواي درسي رشته‌هاي مختلف اين علوم را لازم شمرده‌اند.
مدیریت
روانشناسی و علوم تربیتی
روانشناسی هم نیازمند تحول است و هم تولید جدید
روانشناسی هم نیازمند تحول است و هم تولید جدید
دکتر هادی بهرامی احسان دانشیار روانشناسی و عضو هئیت علمی دانشگاه تهران است که هم اکنون رئیس دانشکده روانشناسی این دانشگاه را برعهده گرفته است. سیل ترجمه‌های عامیانه و کتاب‌های زرد در موضوع روانشناسی و تاثیر آن بر تحول در علوم انسانی و تولید علم دلیلی شد تا در یکی از روزهای بهار در دفتر ریاست دانشکده روانشناسی روبروی کوی نصر با او به گفتگو بنشینیم. او که پژوهش‌هایی در زمینه روش شناسی علم، روانشناسی سلامت و خانواده انجام داده است معتقد است که دوران تئوری‌های بزرگ در روانشناسی به اتمام رسیده است.
فقدان جرأت علمی ریشه تاریخی دارد
گفت و گو با دکتر خدابخش احمدی
فقدان جرأت علمی ریشه تاریخی دارد
دکترخدابخش احمدی نوده، دانشیار روانشناسی دانشگاه علامه طباطبائی و مشغول به فعالیت در مرکز تحقیقات علوم رفتاری دانشگاه بقیه الله است. وی مؤلف کتاب جالب توجه «مباحث اخلاقي در مشاوره و روان درماني» است. دکتر احمدی اعتقاد دارد در بحث تحول، نهادهای حمایتی نیز باید کار خود را درست انجام دهند و نمی‌شود فقط از پژوهشگر انتظار ایثارگری داشت.عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبائی با اشاره به ضعف جرآت ورزی علمی در کشور، می گوید قسمتی از این ترس و عدم جرأت ریشه در گذشته دارد؛ چرا که در تاریخ ایران غالب اندیشمندان و نوآوران با مخالفت و مرگ مواجه شده‌اند و به نوعی این مسأله در ضمیرناخودآگاه جمعی ما وارد شده است. وی انقلاب اسلامی را درهم شکننده این روحیه می داند.
نقش مطالبه‎ی مردمی در تحول علوم
واکاوی نقش و جایگاه مردم در بحث دگرگونی علوم
نقش مطالبه‎ی مردمی در تحول علوم
در شش شماره‎ی گذشته نشریه «فصل تحول»گفتگوهای بسیاری با صاحب‎نظران دانش‎های مختلف علوم انسانی در مورد لزوم و ضرورت تحول، انجام گرفته است که غالباً در یک نکته مشترک بودند: «بخش مهمی از جامعه‎ی علمی کشور، اهتمام جدی به تحول ندارد».به راستی این چنین است؟
علوم اجتماعی
اولویت با تغییر ساختار است
اولویت با تغییر ساختار است
دکتر غلامرضا جمشیدی‌ها دارای مدرک دکترای جامعه‌شناسی از دانشگاه منچستر، عضو هیئت علمی و رئیس دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران است. وی همچنین مسئولیت کارگروه علوم اجتماعی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی-اجتماعی را برعهده دارد. وی اعتقاد دارد علوم اجتماعی در ایران در سطح نخبه‌ها مانده و به سطح عامه مردم کشیده نشده است و ما فقط تا درِ دانشکده جامعه‌شناس هستیم، از اینجا که رفتیم شخصیت دیگری هستیم. عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به مشکلات ساختاری نهادها و مراکز علمی می گوید باید ساختار تغییر کند؛ آن چنان که با تغییر ساختار در یک دانشگاه، دانشگاه‌های دیگر هم ملزم به تغییر ساختار سازنده می شوند. به کوشش سیاوش غفاری
رونمایی ازسایت علوم اجتماعی اسلامی ایرانی
رونمایی ازسایت علوم اجتماعی اسلامی ایرانی
سایت علوم اجتماعی اسلامی ایرانی www.ejtemaee.ir طی مراسمی در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با حضور جمعی از اساتید، دانشجویان وفارغ التحصیلان رونمایی شد.
حقوق
نهادینه‎سازیِ گفتمان حقوق‌بشری نسخه‌ی منفرده هرجامعه‌ای نیست
نهادینه‎سازیِ گفتمان حقوق‌بشری نسخه‌ی منفرده هرجامعه‌ای نیست
در گفت و گو با دکتر موسوي مجاب، عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس به مسئله حقوق بشر پرداختیم. موسوی مجاب معتقد است که در جوامع غربی، افراط در زمینه‌ی حق‌مداری وتأکید بر جلوه‎های حقوق‌بشری تا حدی است که عملاً جانب تعهّدات و تکالیف انسانی به فراموشی سپرده شده است و انسان‌گویی به صورت فعّال مایشاء در سطح اجتماعی ظاهر می‌شود‌. آنچه که در ادامه می‌خوانید حاصل گفتگوی ما با دکتر موسوی مجاب می‌باشد.
تاملی بر بومی‎سازی نظریه‎های جرم‎شناسی در ایران
تاملی بر بومی‎سازی نظریه‎های جرم‎شناسی در ایران
امیر حمزه زینالی دانش آموخته ی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه تربیت مدرس
رسیدن به مرجعیت فکری باید هدف اصلی باشد
گفت وگو با حسن حسین زاده
رسیدن به مرجعیت فکری باید هدف اصلی باشد
حسن حسین‌زاده دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل است که در حال حاضر ریاست مرکز دانش پژوهان مرکز نخبگان شاهد و ایثارگر را به عهده دارد. از جمله سوابق اجرایی وی می‌توان به معاونت امور استانداری‌ها و کمیسیون‌های تخصصی دبیرخانه پدافند غیرعامل کشور و کارشناس برنامه‌های مرجعیت علمی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد. تدریس در دانشگاه‌های تهران و امام حسین(علیه‌السلام)، و همچنین پژوهش در پژوهشگاه‌ها و پژوهشکده‌های زیرمجموعه وزارت علوم را می‌توان از فعالیت های آموزشی-پژوهشی این مدرس دانشگاه تربیت مدرس برشمرد که ثمره آن‌ها تألیف آثاری همچون «طریق دوام» با موضوع دوام انقلاب اسلامی از طریق اقتدار علمی، «خورشید حجاز» و ... بوده است. این پژوهشگر مبانی علمی لزوم تأسیس مرکزی برای ترجمه تولیدات علمی بومی را لازم می‌داند تا آثار گوناگون داخلی به زبان‌های مختلف ترجمه شده و در اختیار همگان قرار گیرد.
علوم سیاسی
چرا علم بومی با عدم مقبولیت نخبگان علمی مواجه شده؟
چرا علم بومی با عدم مقبولیت نخبگان علمی مواجه شده؟
به‌‌‌ دلیل تسلط تفکر اسلامی بر تفکر ایرانی، نظریه‌ی روابط بین‌الملل با خاستگاه و نقطه‌ی عزیمت ایرانی (متأثر از ریشه‌های غیردینی و متناسب با اسطوره‌ها و استعاره‌ها ایرانی) بی‌رنگ و بی‌رمق است. آنچه بیشتر در اینجا مورد کنکاش باقی می‌ماند، تلاش‌هایی با ریشه‌های نظری و نظریه‌پردازی اسلامی از روابط بین‌الملل است. هرچند اخیراً تلاش‌هایی نیز در این زمینه توسط برخی از اساتید و دانش‌پژوهان این رشته شکل گرفته و در حال شکل‌گیری است، اما همان‌طور که جیمز روزنا در کتاب «پیش‌نظریه در سیاست خارجی» (که در سال 1966 منتشر شده است) اشاره می‌کند، این تلاش‌ها حالت «پیش‌نظریه» دارند تا نظریه‌ای منسجم. غلبه‌ی روش‌شناسی‌های علمی (به معنای مرسوم علم) بر جریان اصلی IR (که بیشترین مقبولیت را در ایران و در بین دانش‌پژوهان این زمینه‌ی مطالعاتی دارد) سبب شده است تا فرضیه‌ای «علمی» تلقی شود که یا صدق و صد احتمالی‌اش مشخص شود یا ابطال شود. همین موضوع یک چالش برای نظریه‌پردازی بومی است؛
علم باید پاسخگوی نیاز جامعه بود
علم باید پاسخگوی نیاز جامعه بود
«سیاست»، «دانش سیاسی» و «علم سیاست» از جمله مفاهیمی هستند که بیانگر تطور این رشته‌ها در طول تاریخ است. در این میان سیاست و دانش سیاسی را می‌توان زمینه‌ای مشترک دانست که تبار فکری آن به دوران باستان ایران ‌زمین باز می‌گردد؛ چنان‌که یکی از نویسندگان می‌نویسد «هر کس مزیت پارسیان را در سیاست و تدبیر و تنظیم خواص و عوام در آنچه به سود یا زیان آنهاست رد کند؛ عناد ورزیده است»
قطار علم با نقد پيش مي رود
قطار علم با نقد پيش مي رود
• دکتر ابراهیم برزگر استاد علوم سیاسی و ریاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی است. وی تدريس در دانشگاه هاي امام خميني و دانشگاه كار را نیز در كارنامه دارد. دکتر ابراهیم برزگر معتقد است الزامات ساختاری چند دسته است که کم توجهی به هر یک از آنها، آسیب زاست. وی درباره نظریه پردازی گفت نظریه پردازی با کم حوصلگی، یا این که فرد انتظار داشته باشد در یک بازه زمانی کوتاه مثلاً بتواند تولید نظریه و نظریه پردازی نماید، سازگار نیست. تجربه نشان داده است که زمان مناسب برای تولید یک نظریه 50 سال می باشد؛ بنابراین از شتاب-زدگی و طرح مطالب سست با عنوان نظریه اجتناب نماید. رییس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی در ادمه بیان کرد از الزامات ساختاری دیگر، فضای آزاد و «آزاداندیشی» است. علوم انسانی به یک فضای آزاد و حاکمیت روح نقد و نقدپذیری امکان رشد دارد. امکان تست عملی گذاره های علوم انسانی از سوی نخبگان سیاسی و دست¬اندرکاران اجرایی، الزام ساختاری دیگر است. به كوشش مجيد نجات پور
  • برای داشتن علم دینی ابتدا باید جهان بینی دینی داشته باشیم
    حضرت آیت الله جوادی آملی در دیدار جمعی از اعضای شورای سیاستگذاری و شورای علمی کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی با بیان این مطلب که قبل از هر چیز باید اثبات شود که علم دینی داریم یا خیر، فرمودند: تا اثبات نشود که علم دینی داریم و یا به عبارت دیگر علم، دینی است یا غیر دینی، نخواهیم توانست در خصوص مبانی علوم انسانی اسلامی صحبت کنیم.

  • الزامات ناشی از مواجهه با انتقال سیاست‎های کیفری
    همان‎طور که در شماره‎ی پیش اشاره شد، در حوزه‎ی علوم جنایی، به ویژه علوم جنایی تجربی، نه تنها توانمند در ارائه‎ی نظریاتی سازمند در عرصه‎ی جهانی نیستیم بلکه تجربیات به‌دست آمده در سایر کشورها نیز بدون پالایش و نقد، از طریق فرآیند ترجمه، وارد ادبیات علمی کشورمان می‎شود.

  • نشست «امکان یا امتناع علوم انسانی اسلامی»
    مناظره ای بین دکتر بیژن عبدالکریمی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی و حجت الاسلام دکتر داود مهدوی زادگان عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با عنوان «امکان و امتناع علوم انسانی اسلامی» شنبه 7 آبان ماه در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد.

تازه ها
جریان علمی در ایران فراگیر و انقلابی است
جریان علمی در ایران فراگیر و انقلابی است
دکتر یعقوب فتح‌اللهی از اعضای هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس می‌باشند. فتح‌اللهی که هم اکنون به عنوان معاونت پژوهشی این دانشگاه مشغول به فعالیت است را به عنوان یک استاد دغدغه‌مند می‌شناسیم. در گفتگوی صمیمانه و خودمانی ما با ایشان نکات جالب و قابل تأملی مطرح شد.. استاد از دغدغه‌هایش برای ما گفت و از تربیت مدرس و اهداف تاسیس آن. آنچه می‌خوانید حاصل این مباحثه خودمانی است که با موافقت ایشان او در قالب یک گفتگو ارائه می‎شود.
١١:٤٣ - 1395/02/06
برگزاری نخستین نشست هم اندیشی علوم انسانی کشور
برگزاری نخستین نشست هم اندیشی علوم انسانی کشور
نخستین هم‌اندیشی اندیشمندان علوم انسانی کشور با هدف بازنگری و هم افزایی فعالیت‌ها، نقش آفرینی موثر و رفع موانع حضور کارشناسان این حوزه در ساماندهی سایر فعالیت‌های کشور، در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و به میزبانی شورای بررسی کتب و متون علوم انسانی تشکیل شد.
١١:٢٥ - 1393/10/16
راه‌اندازی نخستین سایت ویدیویی اندیشه و علوم انسانی
راه‌اندازی نخستین سایت ویدیویی اندیشه و علوم انسانی
«سیما فکر»، نخستین پایگاه اینترنتیِ ویدیویی در حوزه اندیشه و علوم انسانی، فعالیت خود را به‌ صورت آزمایشی آغاز کرد. این پایگاه در قالب‌های مختلف تصویری و صوتی از جمله فیلم، انیمیشن و پادکست، به آموزش، اطلاع‌رسانی و تحلیل مسایل در حوزه اندیشه و فکر می‌پردازد.
١٠:٢٩ - 1393/10/15
دومین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی
دومین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی
دومین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی در حالی دوشنبه 27 آبان ماه برگزار شد که جمع کثیری از دانشمندان و صاحبان نظر در حوزه علوم انسانی از سراسر کشور و پنج کشور جهان (آلمان، کانادا، اندونزی، پاکستان و عمان) حضور داشتند و فضای باطراوتی بر سالن همایش های صدا و سیما حاکم بود.
٠٠:١٧ - 1392/09/11
مناظره سعید زیباکلام و علیرضا پیروزمند
مناظره سعید زیباکلام و علیرضا پیروزمند
زیباکلام: انتصابات متصدیان علم و پژوهش سیاسی است/ پیروزمند: فهم مشترکی از تحول علوم انسانی وجود ندارد.
٠٠:١٧ - 1392/09/11