خانه |  درباره ما |  ارتباط با ما |  آرشیو فصلنامه  
 
چهره ها و تحلیل ها
نظریه‌پرداز کافی در حوزه علوم انسانی نداریم
نظریه‌پرداز کافی در حوزه علوم انسانی نداریم
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی گفت: نظریه‌پرداز کافی در علوم انسانی نداریم و افرادی هم که نظریه‌پردازی انجام می‌دهند در مورد جامعه ایران نمی‌توانند تئوریهای خوبی ارائه دهند.
اقدامات تحولی
اتمام بازنگری حقوق عمومی، خصوصی و بین الملل در مقطع کار‌شناسی
اتمام بازنگری حقوق عمومی، خصوصی و بین الملل در مقطع کار‌شناسی
دبیر کارگروه تخصصی حقوق شورای تحول علوم انسانی از اتمام بازنگری رشته‌های حقوق عمومی، حقوق خصوصی و حقوق بین الملل در مقطع کار‌شناسی خبر داد.
پرونده های ویژه
در علوم انسانی عقبیم
در علوم انسانی عقبیم
در زمینه‌ی علوم انسانی عقبیم. دوستان که درباره‌ی علوم انسانی صحبت کردند، بدرستی بر روی اهمّیّت علوم انسانی، حتّی در صنعت، تکیه کردند؛ درست است. این آماری که این برادر عزیزمان دادند برای من جالب بود که گفتند در پیشرفت صنعتی، حدود چهل درصد مثلاً یا پنجاه درصد- مربوط به مسائل مهندسی و مربوط به مسائل فنّی است، حدود پنجاه شصت درصد مربوط به مسائل علوم انسانی مثل مدیریّت، همکاری، سخت‌کوشی است؛ راست می‌گویند، این خیلی مهم است.
مدیریت
علوم سیاسی
چرا علم بومی با عدم مقبولیت نخبگان علمی مواجه شده؟
چرا علم بومی با عدم مقبولیت نخبگان علمی مواجه شده؟
به‌‌‌ دلیل تسلط تفکر اسلامی بر تفکر ایرانی، نظریه‌ی روابط بین‌الملل با خاستگاه و نقطه‌ی عزیمت ایرانی (متأثر از ریشه‌های غیردینی و متناسب با اسطوره‌ها و استعاره‌ها ایرانی) بی‌رنگ و بی‌رمق است. آنچه بیشتر در اینجا مورد کنکاش باقی می‌ماند، تلاش‌هایی با ریشه‌های نظری و نظریه‌پردازی اسلامی از روابط بین‌الملل است. هرچند اخیراً تلاش‌هایی نیز در این زمینه توسط برخی از اساتید و دانش‌پژوهان این رشته شکل گرفته و در حال شکل‌گیری است، اما همان‌طور که جیمز روزنا در کتاب «پیش‌نظریه در سیاست خارجی» (که در سال 1966 منتشر شده است) اشاره می‌کند، این تلاش‌ها حالت «پیش‌نظریه» دارند تا نظریه‌ای منسجم. غلبه‌ی روش‌شناسی‌های علمی (به معنای مرسوم علم) بر جریان اصلی IR (که بیشترین مقبولیت را در ایران و در بین دانش‌پژوهان این زمینه‌ی مطالعاتی دارد) سبب شده است تا فرضیه‌ای «علمی» تلقی شود که یا صدق و صد احتمالی‌اش مشخص شود یا ابطال شود. همین موضوع یک چالش برای نظریه‌پردازی بومی است؛
حقوق
نهادینه‎سازیِ گفتمان حقوق‌بشری نسخه‌ی منفرده هرجامعه‌ای نیست
نهادینه‎سازیِ گفتمان حقوق‌بشری نسخه‌ی منفرده هرجامعه‌ای نیست
در گفت و گو با دکتر موسوي مجاب، عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس به مسئله حقوق بشر پرداختیم. موسوی مجاب معتقد است که در جوامع غربی، افراط در زمینه‌ی حق‌مداری وتأکید بر جلوه‎های حقوق‌بشری تا حدی است که عملاً جانب تعهّدات و تکالیف انسانی به فراموشی سپرده شده است و انسان‌گویی به صورت فعّال مایشاء در سطح اجتماعی ظاهر می‌شود‌. آنچه که در ادامه می‌خوانید حاصل گفتگوی ما با دکتر موسوی مجاب می‌باشد.
علوم اجتماعی
اولویت با تغییر ساختار است
اولویت با تغییر ساختار است
دکتر غلامرضا جمشیدی‌ها دارای مدرک دکترای جامعه‌شناسی از دانشگاه منچستر، عضو هیئت علمی و رئیس دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران است. وی همچنین مسئولیت کارگروه علوم اجتماعی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی-اجتماعی را برعهده دارد. وی اعتقاد دارد علوم اجتماعی در ایران در سطح نخبه‌ها مانده و به سطح عامه مردم کشیده نشده است و ما فقط تا درِ دانشکده جامعه‌شناس هستیم، از اینجا که رفتیم شخصیت دیگری هستیم. عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به مشکلات ساختاری نهادها و مراکز علمی می گوید باید ساختار تغییر کند؛ آن چنان که با تغییر ساختار در یک دانشگاه، دانشگاه‌های دیگر هم ملزم به تغییر ساختار سازنده می شوند. به کوشش سیاوش غفاری
روانشناسی و علوم تربیتی
روانشناسی هم نیازمند تحول است و هم تولید جدید
روانشناسی هم نیازمند تحول است و هم تولید جدید
دکتر هادی بهرامی احسان دانشیار روانشناسی و عضو هئیت علمی دانشگاه تهران است که هم اکنون رئیس دانشکده روانشناسی این دانشگاه را برعهده گرفته است. سیل ترجمه‌های عامیانه و کتاب‌های زرد در موضوع روانشناسی و تاثیر آن بر تحول در علوم انسانی و تولید علم دلیلی شد تا در یکی از روزهای بهار در دفتر ریاست دانشکده روانشناسی روبروی کوی نصر با او به گفتگو بنشینیم. او که پژوهش‌هایی در زمینه روش شناسی علم، روانشناسی سلامت و خانواده انجام داده است معتقد است که دوران تئوری‌های بزرگ در روانشناسی به اتمام رسیده است.
مقالات
 
حقوق کدام بشر؟
حقوق کدام بشر؟
بیراه نیست اگر بگوییم حقوق بشر مفهومی است که بیش از هر نهاد و مفهوم دیگری، در نیم قرن گذشته ما مسلمانان را درگیر خود کرده و کشور ما ایران را با چالش مواجه کرده است. اما آیا واقعا حقوق بشر؛ غربی است؟ آیا گذشته و منابع دینی و ملی ما خالی از مفهوم حقوق بشر است؟ نگاهی گذرا و خلاصه به ردپاهایی از حقوق بشر در منابع دینی و گذشته ما، اندکی ما را به پاسخ این سؤالات نزدیک کند. نباید حقوق بشر را مفهومی اصالتاً غربی دانست و به همین راحتی دست فرهنگ بومی و مذهبی خویش را از وجود چنین مفهوم گرانمایه‌ای خالی گذارد. آنچه حایز اهمیت و ضروی به نظر می‌رسد، آن است که ما مسلمانان باید مفهوم حقوق بشر را بسط دهیم و نسبت خود را با آنچه امروزه در مغرب‌زمین به عنوان مصادیق حقوق بشر عرضه می‌شود، مشخص کنیم.
١٣٩٥/١٠/٠٨
علم دینی و غیر دینی یا تفسیر دینی و غیر دینی؟!
علم دینی و غیر دینی یا تفسیر دینی و غیر دینی؟!
فلسفه نه تنها واقعیت عینی و بلکه هر مقوله‎ای را اعم از عینی و ذهنی در هاون خود می‎نهد و در نمدش می‎غلتاند. هیچ چیز در این میان استثناء نیست حتّی خود فلسفه. فلسفه خود را نیز در ترازوی سنجش می‎نهد و قد و قامتش را اندازه می‎گیرد. بر این اساس ما نه تنها برای همه علوم، فلسفه داریم که برای فلسفه نیز فلسفه داریم که همان فلسفه‎ی فلسفه است. امکان این مهم از ابتناء فلسفه بر عقل نشأت می‎گیرد. فلسفه ورزی تعقل کردن است. ابزار کار فلسفی عقل آدمی است. از آنجائی که عقل یکی از نادر پدیده‎های این عالم است که از قدرت سنجش خود برخوردار است، بنابراین فلسفه می‎تواند خود را نیز توزین کند. یکی از عوامل مهم در شکل گیری تفسیرهای مختلف در افراد انسانی، ناشکیبایی در جمع آوری اطلاعات پیش زمینه برای تفسیر است. ارائه یک تفسیر جامع، مستلزم همه جانبه نگری حداکثری است. بنابراین کسانی که از حوصله‎ی لازم برای همه جانبه‎ نگری برخوردار نیستند، معمولاً تفسیری از پدیده‎های اطراف خود و یا جهان هستی ارائه می‎دهند که از جامعیت برخوردار نیست و همین امر موجب ناپایداری و تزلزل تفسیر خواهد شد.
١٣٩٥/٠٩/٢٥
علم دینی و غیر دینی یا تفسیر دینی و غیر دینی؟!
علم دینی و غیر دینی یا تفسیر دینی و غیر دینی؟!
 تجربه و تفسیر بسیاری از ما انسان‎ها چنین تصور می‎کنیم که موجودات غیر انسانی نیز جهانی همچون جهان ما انسان‎ها دارند. در حالی که به نظر می‎رسد واقعیت چیزی غیر از این است. جهان ما با جهان دیگر موجودات متفاوت است. علت این تفاوت آن است که نگاه ما به عالم هستی، نگاهی کاملاً متفاوت از موجودات دیگر است. منظور از جهان متفاوت، اشیاء اطراف ما نیست. با اطمینان قریب به یقین می‎توان گفت چارپایان هم مثل ما، خورشید و ماه و دریا و کوه و دشت و گیاه و حیوانات همانند و غیر همانند خود را می‎بینند.
١٣٩٥/٠٢/٠١
تأثیر معماری بر سبک زندگی ایرانی اسلامی
در کرسی آزاداندیشی معماری وسبک زندگی ایرانی-اسلامی مطرح شد
تأثیر معماری بر سبک زندگی ایرانی اسلامی
کرسی‌های آزاداندیشی به هدف تقویت و نهادینه‌سازی گفتگوی آزاد در محیط دانشگاهی و تقویت فرهنگ تولید اندیشه در دانشگاه برگزار می‌گردند. ازجمله مهم‌ترین دستاوردهای کرسی‌های آزاداندیشی، فراهم آوردن امکان تضارب آراء و نیز حاکم شدن فضای عقلانی و علمی است که با رعایت اخلاق و منطق گفتگو در محیط دانشگاهی حاصل‌ شده‌ است. فرآیند برگزاری کرسی‌ها باید در ایجاد و نهادینه شدن سبکی نو از تعامل گفتمان اسلامی- ایرانی در محیط دانشگاهی و همچنین تقویت هویت ملی منجر شود.
١٣٩٣/١٠/١٦